Polubowny Sąd Konsumencki. Co powinieneś o nim wiedzieć?

Polubowny Sąd Konsumencki i jego podstawa prawna

Problematyka pozasądowego rozstrzygania sporów jest regulowana przede wszystkim ustawą z 23 września 2016 r. o pozasądowym rozwiązywaniu sporów konsumenckich. Przepisy tego aktu prawnego weszły w życie w styczniu 2017 r., zatem jest to bardzo młoda ustawa. Stanowi ona wdrożenie Dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady z 21 maja 2013 r. w sprawie alternatywnych metod rozstrzygania sporów konsumenckich […], tzw. dyrektywa w sprawie ADR w sporach konsumenckich.

Omawiana ustawa wprowadziła instytucję tzw. „podmiotów uprawnionych do prowadzenia postępowania w sprawie pozasądowego rozwiązywania sporów konsumenckich”. Rejestr tych podmiotów jest prowadzony przez Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów i udostępniony na stronie internetowej Urzędu:

http://www.polubowne.uokik.gov.pl/download/rejestr_podmiotow.xlsx

Aktualnie w rejestrze figuruje dziesięć podmiotów, przy czym dla problematyki sporów na tle wadliwej odzieży i obuwia praktyczną doniosłość ma wyłącznie Inspekcja Handlowa. Podstawę prawną jej funkcjonowania stanowi ustawa z 15 grudnia 2000 r. o Inspekcji Handlowej.

Jednym z ustawowych zadań Inspekcji jest organizowanie i prowadzenie stałych sądów polubownych. Funkcjonują one przy każdym oddziale Inspekcji, tj. we wszystkich miastach wojewódzkich. Zatem w aktualnym stanie rzeczy polubowne sądy konsumenckie są „podmiotami uprawnionymi do prowadzenia postępowania w sprawie pozasądowego rozwiązywania sporów konsumenckich” w rozumieniu ustawy o pozasądowym rozwiązywaniu sporów konsumenckich, działającymi w ramach Inspekcji Handlowej, przy każdym Wojewódzkim Inspektorze Inspekcji Handlowej.

Szczegółowy sposób procedowania polubownych sądów konsumenckich reguluje Rozporządzenie Prezesa Rady Ministrów z 17 maja 2017 r. w sprawie regulaminu organizacji i działania Inspekcji Handlowej w zakresie pozasądowego rozwiązywania sporów konsumenckich.

Kiedy wszczyna się postępowanie przed Polubownym Sądem Konsumenckim?

Jednym z podstawowych założeń dyrektywy w sprawie ADR w sporach konsumenckich było zapewnienie dostępu do skutecznych, szybkich i tanich sposobów rozstrzygania sporów wynikających ze sprzedaży. Jak można sądzić, celowi temu miało służyć odformalizowanie procedury poddawania sporów pod rozstrzygnięcie przez „podmioty uprawnione”. Tym niemniej istnieje kilka warunków, od których zależy dopuszczalność orzekania w sprawie przez Polubowny Sąd Konsumencki. Poniżej przybliżamy dwa z nich, które uważamy za najistotniejsze:

Wyczerpanie  drogi reklamacyjnej

Polubowny Sąd Konsumencki działający przy Inspekcji Handlowej, ma prawo odmówić rozpatrzenia sporu w sytuacji, gdy wnioskodawca przed złożeniem wniosku o wszczęcie postępowania w sprawie pozasądowego rozwiązywania sporów konsumenckich nie podjął próby kontaktu z drugą stroną i bezpośredniego rozwiązania sporu. Oznacza to, że przed złożeniem wniosku konsument winien dysponować co najmniej kopią dostarczonego sprzedawcy zgłoszenia reklamacyjnego.

Brak odmowy udziału sprzedawcy w sprawie

Spośród kilku czynników ograniczających popularność pozasądowych metod rozstrzygania sporów konsumenckich dobrowolność postępowania wydaje się jednym z najistotniejszych (obok braku powszechnej świadomości istnienia tej drogi).

Być może analizując odmowę uznania reklamacji zwróciłeś uwagę na zastosowaną przez sprzedawcę formułę „Firma xyz oświadcza, że odmawia wzięcia udziału w postępowaniu w sprawie pozasądowego rozwiązywania sporów konsumenckich” lub podobną.

Z naszych obserwacji wynika, że zapis tego typu jest standardem w korespondencji zawierającej odmowę uwzględnienia żądań reklamacyjnych konsumenta. Skąd bierze się popularność tej formuły?

Art. 32 ustawy o pozasądowym rozwiązywaniu sporów konsumenckich stanowi, że w przypadku gdy w następstwie złożonej przez konsumenta reklamacji spór nie został rozwiązany, przedsiębiorca przekazuje konsumentowi na papierze lub innym trwałym nośniku oświadczenie o:

  1. zamiarze wystąpienia z wnioskiem o wszczęcie postępowania w sprawie pozasądowego rozwiązywania sporów konsumenckich albo zgodzie na udział w takim postępowaniu albo
  2. odmowie wzięcia udziału w postępowaniu w sprawie pozasądowego rozwiązywania sporów konsumenckich.

Jeżeli przedsiębiorca nie złożył żadnego oświadczenia, uznaje się, że wyraża zgodę na udział w postępowaniu w sprawie pozasądowego rozwiązywania sporów konsumenckich.

Polubowne Sądy Konsumenckie są marginalizowane

W praktyce sprzedawcy z góry „zabezpieczają się” przed udziałem w postępowaniach przed sądami polubownymi, marginalizując praktyczne zastosowanie tych instytucji. Wydaje się zatem, że w braku silnych bodźców skłaniających sprzedawców do udziału w postępowaniach polubownych (np. w postaci istotnego podwyższenia kosztów postępowania w sprawach drobnych przed sądami powszechnymi) sformułowany w dyrektywie postulat zapewnienia szerokiego dostępu do skutecznego sądownictwa polubownego nie doczeka się realizacji.